Πρώτη χρονιά στη σχολή: Συμβουλές για πρωτοετείς φοιτητές

Η πρώτη χρονιά στη σχολή δεν κρίνεται από το πόσο διαβάζεις, αλλά από το πόσο γρήγορα καταλαβαίνεις πώς λειτουργεί ένα πανεπιστήμιο. Οι συμβουλές για πρωτοετείς φοιτητές που ακολουθούν δεν είναι ευχές για καλή αρχή. Είναι τα πρακτικά που πρέπει να τακτοποιήσεις τις πρώτες εβδομάδες, ο τρόπος που αλλάζει το διάβασμα σε σχέση με το λύκειο, οι παροχές που δικαιούσαι και σπάνια σου τις εξηγεί κάποιος, και όσα δεν πάνε τέλεια τον πρώτο μήνα. Τα χωρίσαμε ανάλογα με το αν φεύγεις σε άλλη πόλη ή μένεις στο σπίτι σου, επειδή οι δύο διαδρομές δεν μοιάζουν σχεδόν σε τίποτα. Δεν θα σου πούμε ότι αυτά είναι τα ωραιότερα χρόνια της ζωής σου. Θα σου πούμε πώς να τα κάνεις να κυλήσουν πιο εύκολα.

1. Τα πρώτα πρακτικά μετά την εγγραφή

Πριν ασχοληθείς με μαθήματα και αμφιθέατρα, υπάρχει μια σειρά από γραφειοκρατικά που ξεμπερδευεις μια φορά και ησυχάζεις. Κωδικοί ιδρύματος, ακαδημαϊκή ταυτότητα, συγγράμματα, δήλωση μαθημάτων, σίτιση. Τα περισσότερα έχουν προθεσμία που δεν ανοίγει ξανά αν τη χάσεις, γι’ αυτό αξίζει να τα κάνεις την πρώτη εβδομάδα και όχι όταν θυμηθείς. Παρακάτω θα δεις με ποια σειρά βολεύει να τα πάρεις.

1. Κωδικοί και ιδρυματικό email. Είναι το κλειδί για τη γραμματεία, τη δήλωση μαθημάτων και την πλατφόρμα των μαθημάτων. Μην τους αφήσεις σε ένα χαρτάκι, βάλε τους κάπου μόνιμα.
2. Ακαδημαϊκή ταυτότητα. Το γνωστό πάσο. Η αίτηση γίνεται ηλεκτρονικά και μετά το παραλαμβάνεις από το σημείο που δήλωσες. Σου δίνει μειωμένο εισιτήριο και πρόσβαση σε παροχές της σχολής.
3. Δήλωση μαθημάτων. Γίνεται σε συγκεκριμένη περίοδο κάθε εξάμηνο και καθορίζει σε ποια μαθήματα έχεις δικαίωμα να εξεταστείς. Αν τη χάσεις, το εξάμηνο κυλάει χωρίς εσένα.
4. Συγγράμματα. Δηλώνονται ηλεκτρονικά και παραλαμβάνονται από συγκεκριμένα σημεία διανομής, επίσης μέσα σε προθεσμία.
5. Σίτιση και στέγαση. Αν πληροίς τα κριτήρια, οι αιτήσεις γίνονται στην αρχή της χρονιάς και έχουν δικαιολογητικά που θέλουν λίγο χρόνο.

Οι ακριβείς ημερομηνίες και τα δικαιολογητικά αλλάζουν ανά ίδρυμα και ανά χρονιά, οπότε η σελίδα και οι ανακοινώσεις της γραμματείας σου είναι η μόνη σίγουρη πηγή. Μια καλή κίνηση την πρώτη εβδομάδα είναι να τις βάλεις στα αγαπημένα και να τις κοιτάς κάθε λίγες μέρες.

2. Οργάνωσε το πρόγραμμά σου από νωρίς

Στο πανεπιστήμιο κανείς δεν σου λέει τι ώρα να ξυπνήσεις και ποιο μάθημα να διαβάσεις. Αυτή η ελευθερία είναι το ωραιότερο κομμάτι της φοιτητικής ζωής και ταυτόχρονα η πιο συχνή αιτία που κάποιος βρίσκεται τον Ιανουάριο με έξι μαθήματα αδιάβαστα. Μια στοιχειώδης ρουτίνα από τον Οκτώβριο σε γλιτώνει από τον πανικό της εξεταστικής, χωρίς να σου φάει τον ελεύθερο χρόνο.

Αυτό που δουλεύει δεν είναι ένα αυστηρό πρόγραμμα διαβάσματος, αλλά μερικά σταθερά σημεία μέσα στη βδομάδα:

• Κράτα το ωρολόγιο πρόγραμμα κάπου που το βλέπεις. Στο κινητό ή σε ένα χαρτί στον τοίχο, αρκεί να μη χρειάζεται να το ψάχνεις κάθε φορά.
• Δύο τρεις σταθερές ώρες μελέτης την εβδομάδα αξίζουν περισσότερο από δέκα ώρες πανικού τον τελευταίο μήνα. Βοηθάει πολύ να έχεις μια σταθερή γωνιά για μελέτη και να μη διαβάζεις κάθε φορά αλλού.
• Σημείωνε προθεσμίες μόλις τις ακούς. Εργασίες, δηλώσεις, αιτήσεις. Μία εφαρμογή ημερολογίου με υπενθύμιση καλύπτει τα πάντα.
• Άφησε κενά στο πρόγραμμα. Αν το γεμίσεις τελείως, θα το παρατήσεις μέσα σε δύο εβδομάδες.

Η φοιτητική ζωή χωράει άνετα και τα δύο. Το θέμα είναι να ξέρεις τι χρωστάς και πότε, όχι να διαβάζεις συνέχεια.

3. Το διάβασμα αλλάζει από το λύκειο

Αν περιμένεις ασκήσεις με λυμένα παραδείγματα και ύλη σελίδα σελίδα, θα απογοητευτείς. Στη σχολή διαβάζεις από συγγράμματα, σημειώσεις και βιβλιογραφία που πρέπει να φιλτράρεις μόνος σου. Το ζητούμενο δεν είναι να τα μάθεις απ’ έξω, αλλά να καταλάβεις τη λογική τους, κάτι που αλλάζει εντελώς τον τρόπο που κρατάς σημειώσεις και το πώς προετοιμάζεσαι για εξετάσεις.

Στο λύκειο είχες ύλη και έναν καθηγητή που σου έλεγε τι ακριβώς θα πέσει. Στη σχολή έχεις ένα σύγγραμμα, κάποιες διαφάνειες και ένα μάθημα που μπορεί να καλύπτει το μισό βιβλίο ή να προσθέτει πράγματα που δεν υπάρχουν πουθενά. Τι αλλάζει πρακτικά:

• Οι σημειώσεις στην παράδοση μετράνε περισσότερο από το βιβλίο. Εκεί ακούς τι θεωρεί σημαντικό ο διδάσκων και συχνά τι μορφή θα έχουν τα θέματα. Αν κρατάς σημειώσεις ψηφιακά, αξίζει ένα μηχάνημα που αντέχει τη φοιτητική καθημερινότητα.
• Δεν διαβάζονται όλα. Μαθαίνεις να ξεχωρίζεις τι είναι κορμός και τι συμπλήρωμα. Οι παλαιότεροι φοιτητές είναι η καλύτερη πηγή γι’ αυτό.
• Η κατανόηση κερδίζει την αποστήθιση. Στις περισσότερες σχολές τα θέματα ζητούν να εφαρμόσεις κάτι, όχι να το επαναλάβεις.
• Τα παλιά θέματα είναι νόμιμο εργαλείο. Δείχνουν το ύφος των εξετάσεων καλύτερα από οποιαδήποτε περιγραφή.
• Οι ώρες γραφείου υπάρχουν για να χρησιμοποιούνται. Οι περισσότεροι διδάσκοντες έχουν ώρες που δέχονται φοιτητές και σχεδόν κανείς δεν πηγαίνει.

Αν κόψεις ένα μάθημα στην πρώτη εξεταστική, δεν συμβαίνει τίποτα. Θα το ξαναδώσεις, και μάλιστα ξέροντας πια τι σε περιμένει.

4. Αν φεύγεις σε άλλη πόλη

Η μετακόμιση είναι η μεγαλύτερη αλλαγή και δεν αφορά μόνο το σπίτι. Θα μάθεις να μαγειρεύεις, να πληρώνεις λογαριασμούς και να διαχειρίζεσαι τον χρόνο σου χωρίς κανέναν να σου θυμίζει τίποτα. Ένα φοιτητικό σπίτι φτιάχνεται σταδιακά, οπότε μην αγοράσεις τα πάντα την πρώτη εβδομάδα και μην περιμένεις να στρωθούν όλα αμέσως.

Το σπίτι είναι το μισό της υπόθεσης. Δες πώς οργανώνεται σωστά μια μετακόμιση, από τα κουτιά μέχρι την πρώτη σου μέρα στη νέα πόλη.

Την πρώτη εβδομάδα: ύπνος, φαγητό, καθαριότητα. Κρεβάτι, βασικά σκεύη, μερικά είδη καθαρισμού, ένα σημείο να διαβάζεις. Αν δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις, δες τι χρειάζεται πραγματικά ένα πρώτο σπίτι. Τίποτα άλλο δεν είναι επείγον.

Τον πρώτο μήνα: φτιάχνεις ρουτίνα. Πότε κάνεις πλυντήριο, πότε ψώνια, πότε καθάρισμα. Ακούγεται βαρετό, αλλά είναι ακριβώς αυτό που κρατάει ένα φοιτητικό σπίτι όρθιο.

Σταδιακά: εξοπλισμός και διακόσμηση, όσο καταλαβαίνεις τι πραγματικά σου λείπει.

Μερικά πράγματα που γλιτώνουν χρήματα και νεύρα:

• Μαγείρεψε σε μεγαλύτερες ποσότητες και κράτα μερίδες στην κατάψυξη. Τρεις τέσσερις εύκολες συνταγές αρκούν, αρκεί να στήσεις σωστά την κουζίνα σου από την αρχή.
• Δες τι προσφέρει η λέσχη σου. Σε πολλές σχολές το φαγητό είναι δωρεάν ή πολύ φθηνό για όσους δικαιούνται.
• Πρόσεξε τα λειτουργικά του σπιτιού πριν νοικιάσεις. Θέρμανση, μόνωση και κοινόχρηστα κάνουν μεγαλύτερη διαφορά στο μηνιαίο κόστος από το ίδιο το ενοίκιο.
• Μη βιαστείς με τη συγκατοίκηση. Αν δεν ξέρεις καλά το άτομο, είναι πολύ πιο εύκολο να μπεις σε ένα μικρότερο δικό σου σπίτι.

5. Αν σπουδάζεις στην πόλη σου

Το να μένεις σπίτι σου γλιτώνει έξοδα και χρόνο, αλλά έχει μια παγίδα: είναι πολύ εύκολο να μπαινοβγαίνεις στη σχολή σαν να πηγαίνεις σε δουλειά και να μη γνωρίσεις ποτέ κανέναν. Οι φοιτητές που μένουν στην πόλη τους χρειάζεται να κάνουν λίγη παραπάνω προσπάθεια για να μπουν στην καθημερινότητα της σχολής, γιατί δεν τους σπρώχνει η ανάγκη σε αυτό.

Οι φοιτητές που μένουν στην πόλη τους συνήθως:

• Φεύγουν αμέσως μετά το μάθημα, οπότε χάνουν τις καφέδες και τις κουβέντες όπου γίνονται οι γνωριμίες.
• Κρατούν την παρέα του σχολείου, που είναι άνετο αλλά τους αφήνει έξω από τη ζωή της σχολής.
• Δεν μπαίνουν ποτέ σε ομίλους ή ομάδες, επειδή οι δραστηριότητες γίνονται συχνά απόγευμα.

Η λύση είναι απλή και θέλει λίγη συνέπεια: μείνε στη σχολή μια δυο φορές την εβδομάδα και μετά το τελευταίο μάθημα. Διάβασε στη βιβλιοθήκη, πήγαινε σε μια δραστηριότητα, φάε στη λέσχη. Η διαφορά γίνεται αισθητή μέσα σε έναν μήνα.

Αν πάλι μετακινείσαι καθημερινά από άλλη περιοχή, οργάνωσε το πρόγραμμά σου σε λιγότερες μέρες με περισσότερα μαθήματα, ώστε να μη χάνεις τη μισή μέρα σε μετακινήσεις για ένα δίωρο.

6. Οικονομικά και φοιτητικές παροχές

Οι περισσότεροι πρωτοετείς δεν ξέρουν τι δικαιούνται και το ανακαλύπτουν στο τρίτο έτος από έναν συμφοιτητή. Δωρεάν ή φθηνό φαγητό, εκπτώσεις στις μετακινήσεις, παροχές που συνδέονται με την ακαδημαϊκή ταυτότητα, προγράμματα στήριξης. Ό,τι δικαιούσαι αξίζει να το ελέγξεις από την αρχή της χρονιάς, επειδή αρκετά από αυτά έχουν αιτήσεις με συγκεκριμένη περίοδο.

• Σίτιση. Δωρεάν ή χαμηλού κόστους φαγητό στη λέσχη, με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια.
• Στέγαση. Φοιτητικές εστίες και επίδομα για όσους μετακομίζουν, με αίτηση και δικαιολογητικά σε συγκεκριμένη περίοδο.
• Μετακινήσεις. Μειωμένο εισιτήριο με την ακαδημαϊκή ταυτότητα, σε αστικές συγκοινωνίες και υπεραστικά.
• Υπηρεσίες υποστήριξης και συμβουλευτικής που προσφέρουν τα περισσότερα ιδρύματα στους φοιτητές τους.
• Βιβλιοθήκη, εργαστήρια, αθλητικές εγκαταστάσεις και όμιλοι, που είναι ήδη πληρωμένα από τη στιγμή που είσαι φοιτητής.
• Υποτροφίες και κληροδοτήματα, από το ίδρυμα, από ιδρύματα και από εταιρείες. Οι περισσότεροι δεν κάνουν καν αίτηση.

Για τα καθημερινά έξοδα, το πιο χρήσιμο που μπορείς να κάνεις τον πρώτο μήνα είναι να κρατήσεις μια απλή καταγραφή. Χωρίς να ξέρεις πού φεύγουν τα χρήματα, κάθε προσπάθεια οικονομίας είναι στα τυφλά. Μετά από τέσσερις εβδομάδες θα έχεις καθαρή εικόνα και θα ξέρεις τι αξίζει να κόψεις.

7. Νέες γνωριμίες χωρίς πίεση

Κανείς δεν κάνει φίλους επειδή το διάβασε σε μια λίστα. Αυτό που βοηθάει πραγματικά είναι να βρίσκεσαι συχνά στα ίδια μέρη με τους ίδιους ανθρώπους, στις παραδόσεις, στα εργαστήρια, σε έναν όμιλο ή σε μια ομάδα. Οι σχέσεις χτίζονται από την επανάληψη, όχι από την πρώτη εντύπωση, οπότε δεν χρειάζεται να είσαι ο πιο κοινωνικός της χρονιάς.

• Πήγαινε στις παραδόσεις από την αρχή. Είναι ο πιο ανώδυνος τρόπος να δεις τα ίδια πρόσωπα συνέχεια και να πιάσεις κουβέντα χωρίς να το προσπαθήσεις.
• Τα εργαστήρια και οι ομαδικές εργασίες φέρνουν γνωριμίες σχεδόν αναγκαστικά, γιατί έχετε κοινό λόγο να μιλήσετε.
• Διάλεξε έναν όμιλο ή μια ομάδα με κάτι που σου αρέσει ήδη. Θέατρο, χορός, αθλητικά, εθελοντισμός, μουσική.
• Μην κρίνεις τις παρέες τον πρώτο μήνα. Οι ομάδες που φτιάχνονται τις πρώτες εβδομάδες συνήθως αλλάζουν εντελώς μέχρι τον Δεκέμβριο.

Αν είσαι ντροπαλός, μια πρόταση της μορφής «πάμε για καφέ μετά;» κάνει όλη τη δουλειά. Σχεδόν όλοι γύρω σου ψάχνουν το ίδιο πράγμα και περιμένουν κάποιον άλλον να το πει πρώτος.

8. Όταν ο πρώτος μήνας δυσκολεύει

Δεν το λέει σχεδόν κανείς, αλλά ένα μεγάλο μέρος των πρωτοετών περνάει άσχημα τις πρώτες εβδομάδες, για λόγους που κανείς δεν τους συζητάει ανοιχτά. Σχεδόν πάντα είναι θέμα χρόνου και όχι ένδειξη ότι έκανες λάθος επιλογή, και σε κάθε περίπτωση υπάρχουν άνθρωποι στη σχολή που μπορούν να βοηθήσουν.

• Η νοσταλγία για το σπίτι είναι σχεδόν κανόνας και όχι ένδειξη ότι δεν τα καταφέρνεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μέσα στο πρώτο δίμηνο.
• Η εικόνα των άλλων είναι παραπλανητική. Πολλοί από αυτούς που φαίνονται απόλυτα προσαρμοσμένοι νιώθουν ακριβώς το ίδιο με σένα.
• Οι αμφιβολίες για τη σχολή τον πρώτο καιρό είναι λογικές. Δώσε στον εαυτό σου ένα εξάμηνο πριν βγάλεις συμπέρασμα.
• Κράτα επαφή με το σπίτι σου, χωρίς να μετράς πόσο συχνά. Δεν σε κάνει λιγότερο ανεξάρτητο.

Αν κάτι σε δυσκολεύει για μεγάλο διάστημα και το νιώθεις να επηρεάζει την καθημερινότητά σου, τα περισσότερα ιδρύματα έχουν υπηρεσία ψυχολογικής υποστήριξης ή συμβουλευτικό κέντρο για φοιτητές, δωρεάν και εμπιστευτικά. Ρώτα στη γραμματεία ή δες τη σελίδα του ιδρύματος. Το να ζητήσεις βοήθεια νωρίς είναι απλώς πιο έξυπνο από το να περιμένεις να περάσει μόνο του.

Συχνές ερωτήσεις

Η πρώτη χρονιά δεν είναι κάτι που το κερδίζεις ή το χάνεις μέσα στον Οκτώβριο. Είναι μια περίοδος προσαρμογής όπου μαθαίνεις πώς δουλεύει το πανεπιστήμιο, πώς δουλεύεις εσύ, και τι θέλεις τελικά από τα επόμενα χρόνια. Αν κρατήσεις τις προθεσμίες, πηγαίνεις στις παραδόσεις και δίνεις στον εαυτό σου λίγο χρόνο να συνηθίσει, τα υπόλοιπα έρχονται μόνα τους. Καλή αρχή.

Αν το διαβάζεις για κάποιον δικό σου που ξεκινάει, μπορείς να του το ευχηθεί σωστά.